Hættur að lita hárið

Punktar

Hef áhyggjur af, að Bjarni Ben hætti að lita hárið og tók upp hárlagningu Gunnars Braga Sveinssonar fyrrum ráðherra. Er orðinn steingrár á fax. Ýmsir hafa kvartað yfir þessu og bent á, að steingrátt hár fari ekki við ryðlit vetrarföt. Krónan lækkaði um stundarsakir, en komst til meðvitundar og fór aftur að hækka. Svona stílbylting hefur örugglega áhrif. Bjarni hefur hingað til verið teflon-húðaður eins og Katrín Jakobsdóttir og haft tilsvarandi kjörþokka. Þar sem við höfum ekki fleira kjörþokkafólk, er úr vöndu að ráða. Hvað gerist, ef oddakona andstöðunnar tæki upp á að verða steingrá? Verðum við þá ekki að leita dauðaleit að kjörþokka?

Svarti misskilningurinn

Punktar

Tilraun Benedikts Jóhannessonar til að innkalla verðmikla peningaseðla er byggð á misskilningi. Gamlar konur, sem gefa seðla í afmælum, draga þá ekki upp úr töskum að hætti fíkniefna-heildsala. Fólk, sem borgar píparanum svart, er ekki heldur að gera slíkt. Yfirgnæfandi meirihluti svarta hagkerfisins er hjá félögum Benedikts í eignatoppi samfélagsins. Svart hagkerfi er minnst í seðlum og mest á reikningum í bönkum. Þar er það flutt milli banka um allan heim á sekúndubroti, samkvæmt frjálsu peningaflæði auðhyggjunnar. Svarta hagkerfið felst fyrst og fremst í gamalkunnum þjófnaði, hækkun í hafi. Þar eru framin öll helztu skattsvik Íslendinga.

Líkist Loðvík fjórtánda

Punktar

Benedikt Jóhannesson líkist Loðvík 14, sem sagði: Ríkið, það er ég. Af og til fær Benedikt lélegar hugmyndir, sem honum finnst svo frábærar, að hann lýsir yfir, að þær verði framkvæmdar. Þannig talaði hann um afnám tíuþúsund króna seðla, eins og það væri ákveðið. Dró svo allt til baka, þegar almenn andstaða kom í ljós. Vinnubrögð Benedikts eru ekki í lagi. Hann þarf að gera sér grein fyrir lögmætu ferli breyttrar seðlaútgáfu. Ekki tala eins og franskur einvaldskóngur. Kannski stafar fum Benedikts að einhverju leyti af þekktri rökleysu. Hún felst í að fólk ruglar saman sögnunum að segja og að gera. Það heldur að nóg sé að tala og tala.

Thomas Piketty er málið

Punktar

Franski hagfræðingurinn Thomas Piketty fer fyrir hópi hagfræðinga, sem hefur nýtt sér nýjar og  gamlar hagtölur og nýtt innihald hagtalna til að mæla gegn nýfrjálshyggju og boða andlát hennar. Sterkasta sönnunin er vaxandi munur tekna og eigna auðgreifa og fátæklinga. Nýfrjálshyggjan steypir mannkyninu í byltingu, ef kjósendur átta sig ekki í tæka tíð. Piketty hefur rökstutt borgaralaun allra, almenna velferð auðlegðarskatt á hina moldríku og auðlindarentu á auðlindir þjóða. Ísland ætti til dæmis að leigja út auðlindir sjávar og lands á frjálsum markaði. Nota féð til að efla velferð og heilsu fólks og koma upp borgaralaunum. Hér væri hann Pírati.

Kaldi bletturinn

Punktar

Undanfarin ár hefur kaldur blettur í hafi og lofti suðsuðvestan Íslands vakið athygli. Hefur valdið grimmara veðri hér en ætti að vera við eðlilegar aðstæður. Áhyggjur hafa komið fram um, að Golfstraumurinn tapi krafti og að hér verði kaldara næstu árin. Norskir veðurfræðingar spá, að vandinn verði kominn þangað eftir áratug. Íslenzkir veðurfræðingar hafa skoðað þessar aðstæður og vilja fylgjast betur með framvindunni. Ekki bara kuldinn er vandi, heldur lágt saltmagn líka. Við getum reiknað með tilfærslum á fiskstofnum og auknum ofsa í veðurfari. Það getur skaðað dýrmæta atvinnuvegi. Við megum ekki fljóta sofandi að feigðarósi.

Arður úr engu

Punktar

Hægt er að bera saman hagtölur evrópskra ríkja í þrjár aldir. Auðvelt er að sjá, að ekki gengur, að arður sé meiri en framleiðsluaukning. Þá verða til ímyndaðir peningar. Kreppur verða aftur og aftur, brenna umframpeningana. Þær leggja drög að nýjum arði umfram framleiðslu, sem leiðir til annarrar kreppu. Er eitt helzta einkenni þeirrar hagfræði, sem rekin var á síðustu öld og leiddi reglubundið út í kreppu. Græðgistrú nýfrjálshyggjunnar magnar sveifluna og kallar á nýja hagfræði. Sú fræði skrúfar fyrir umfram-arðinn með auðlegðarskatti, auðlindarentu, velferð og borgaralaunum. Kjarni nýju hagfræðinnar er svo að losna við tryllta bankstera.

Víður þjóðarfaðmur

Punktar

Þúsundir rannsóknastofnana eru til í heiminum, flestar í hagsmunagæzlu og gefa út undarleg gröf. Þau eru birt út um allan heim, því að mörgum finnst gaman að lesa, hvar hans land sé statt í súpu heims. Tek sjaldan mark á þessu. Geri þó frávik, ef gröfin samræmast rökhugsun minni. Social Progress Imperative birtir graf, byggt á ýmsum gögnum, sem sýnir Íslendinga hafa mest umburðarlyndi allra þjóða. Hefur gert okkur kleift að taka úthrópaða hópa í þjóðarfaðminn, til dæmis lessur og homma. Viðurkennum þau sem hið bezta fólk. Konur eru líka komnar áleiðis til jafnstöðu. En sumt umburðarlyndi er vont, til dæmis gagnvart bófum í pólitík.

Einhliða fréttir

Punktar

Var að lesa Vísi. Þrjár fréttir vöktu athygli. Fjölluðu um stór ágreiningsefni. Í öllum tilvikum var talað við eina hlið deiluefnis. Betra væri, hefði vefmiðillinn spurt um hin ýmsu ágreiningsefni. Bent á tilvist fleiri skoðana. Í einni frétt emjar Rannveig Rist yfir milljarðatapi Straumsvíkur. Ekki er sagt, að skýringin sé hækkun í hafi, tilbúnar skuldir og vaxtagreiðslur til erlendra fyrirtækja í samsteypunni. Í annarri frétt segir Finnur Árnason Bónus vera ódýrara en Costco. Ekki eru nefnd ýmis dæmi þess, að svo er ekki. Í þriðju frétt Vísis grætur ferðaþjónustan yfir sköttum og skyldum. Ferðamenn hætti því að koma. Engin dæmi eru rakin. Þannig verð ég smám saman ónæmur fyrir metnaðarlausum fjölmiðlum.

Undarleg sáttaleið

Punktar

Athyglisvert er, að fulltrúar launafólks hafa ekki tekið sæti í Þjóðhagsráði. Það stafar af, að ríkisstjórnin hefur fyrirfram bannað ráðinu að tala um ýmis atriði, sem varða þjóðarhag. Til dæmis má ráðið ekki fjalla um notkun ríkisfjár. Þrengir auðvitað hugtakið: Þjóðarhagur. Ef ræða ætti um félagslegan stöðugleika og sátt milli stétta, þarf að ræða notkun ríkisfjár. En ríkisstjórninni er mjög illa við slíkt, því hún stefnir að rústun stofnana, einna fyrst Landspítalans. Því sitja bara seðlabankastjóri og fulltrúar atvinnurekenda með fulltrúum ríkisstjórnar og sveitarfélaga í Þjóðhagsráði. Afar undarleg leið að sátt í þjóðfélaginu. Skrípó.

Bullar í hjáheimi

Punktar

Tveir flokkar ríkisstjórnarinnar hafa enga aðra stefnu en að vera í ríkisstjórn. Fyrir kosningar skrifa Viðreisn og Björt framtíð marklausar stefnuskrár og loforð í sósíaldemókratastíl. Raða sér síðan í ráðherrastóla og taka upp mál Flokksins. Engu máli skiptir, hvað ráðherrar segja, bulla bara eitthvað út í loftið. Einna lengst gengur Þorsteinn Víglundsson, sem skáldar tölur um fjármál Landspítalans og neitar að útskýra þær. Ýkir framlög ríkissjóðs til spítalans og svarar ekki fyrirspurnum fjölmiðla. Sagði spítalann hafa verið endurreistan. Í raun er hann rosalega undirfjármagnaður. Í raun bullar Þorsteinn Víglundsson í hjáheimi sínum.

Legó við háskólann

Punktar

Enn bætist hryllingur við þrengingu byggðar í Reykjavík. Reisa á stúdentagarða í hinum alræmda legó-glerstíl á vel sýnilegu horni neðan við Gamla-Garð. Sams konar arkitektúr og skipulagður hefur við vesturhluta Lækjargötu. Milli Skólabrúar og Vonarstrætis og milli Hafnarstrætis og Geirsgötu. Byggingasvæðin eru öll á flottum stöðum og munu gerbreyta svip miðborgarinnar, eins og skrímslið við Mýrargötu, sem þegar hefur verið reist. Ekkert þessara húsa tekur mið af eldri húsum svæðisins. Virka eins og skítur úr rassi lóðarbraskara. Um langt árabil hefur Borgarskipulagið verið hóra gróðafíkinna verktaka og arkitekta þeirra.

Brauðmolar falla

Punktar

Svo mikið útskrifast af lögmönnum Flokksins, að til vandræða horfir. Að vísu fást embætti á vegum ríkisins, en engan veginn næg. Á lögfræðistofum hrannast upp nýir flokksmenn. Ríkisstjórnin hleypur undir bagga með því að ráða til sérstakra verka á vegum ríkisins. Hinar og þessar geymslur fyrir kvígildi flokksins fá árlega verkefni upp á yfir hundrað milljónir króna. Jafnframt greiða geymslurnar mikið fé til flokksins í þakklætisskyni. Ríkisendurskoðun hefur fundið lyktina: „Gerir athugasemd við, að ráðuneytið hafi ekki staðið betur að samningsgerðinni og hagað þessum kaupum á sérfræðiþjónustu í samræmi við leiðbeiningar sínar.“

Velmegun í Evrópu

Punktar

Velmegun hefur aukizt á meginlandi Vestur-Evrópu síðustu ár. Gildir raunar um öll ríki Evrópusambandsins, en einkum um Þýzkaland og Frakkland. Financial Times kallar þetta hljóðláta byltingu. Á tímum pólitískra erfiðleika stendur sambandið sterkum fótum og evran reynist traustur gjaldmiðill. Blaðið spáir sömu framvindu næstu árin. Bretland hins vegar stefnir í fjármála- og efnahagsvanda vegna Brexit, brottfarar úr sambandinu. Undanfarin ár hafa fjölmiðlar spáð illa fyrir sambandinu og gjaldmiðli þess. En nú er það að breytast. Ég sé í þessu merki um, að Evrópa sé að hverfa frá auðhyggju. Að byrja að vinna meira fyrir almenning.

Uppákomur duga skammt

Punktar

Komið er í ljós heima og erlendis, að skammvinnur er árangur af mótmælafundum, göngum, og þvílíku uppistandi. Sjaldan er þátttakan svo mikil að pólitíkusar verði hræddir og þá aðeins til skamms tíma. Fljótt fer allt í sama farið og fólk hefur ekki úthald í stöðuga atburði. Það vantar að tengja þetta við stöðuga og sterka kröfu um innleiðingu nýrrar hagfræði, fræði Chomsky og Piketty. Hagfræði fyrir þarfir almennings komi stað hagfræði fyrir 1%, auðgreifana. Nýja hagfræði sem segir, að græðgi sé ekki góð og brauðmolar falli ekki af borðum auðugra. Þeir sogast bara til Tortola. Nýfrjálshyggjan er að deyja. Ný hagfræði tekur við.

Hlýðir yfirvaldinu

Punktar

Guðni Th Jóhannesson forseti sendir kjósendum sínum skilaboð um, að hann ráði engu í stjórnkerfinu. Geri bara það, sem honum er sagt. Svarar þannig gremju sumra yfir því, að forseti vinni ekki „samkvæmt stjórnarskrá“. Í henni segir, að forseti ráði hinu og þessu, sem hann, samkvæmt hefð, ræður ekki. Er raðnauðgari barna fær forgang með uppreist æru, fer almenningur að ókyrrast. Guðni svarar og segir: „Enda er ég ábyrgðarlaus á stjórn­ar­at­höfn­um sam­kvæmt stjórn­ar­skrá.“ Þrálát er sú óskhyggja sumra kjósenda, að forseti sé öryggisventill kerfisins. Svo hefur ekki verið, nema í tíð Ólafs Ragnars, sem víkkaði fáránlega lélega stjórnarskrá.