Alla mína löngu skólatíð frá fimm ára aldri var ég aldrei látinn fara til kirkju á vegum skólans. Slíkar jólaheimsóknir tíðkuðust ekki þá. Njóta varla tilvísunar til gamalla hefða. Þær eru nýjung, sem kirkja á fallanda fæti reynir að innleiða til að verja fylgið. Þegar ég var fermdur, lagði hinn góði prestur áherzlu á taka biblíuna ekki bókstaflega. Þótt guð væri sagður hafa skapað jörðina á nokkrum dögum, væri hver dagur tákn fyrir jarðsögulegt tímabil. Sú túlkun féll mér vel. En síðan hafa svartstakkar vikið nýguðfræði til hliðar. Ég geri mér grein fyrir, að mín jól eru fremur Óðins en Hvíta-Krists. En kirkjusókn annarra pirrar mig ei.

Jólin eru hundheiðin, forngermönsk hátíð til að fagna hækkandi sól. Flest tákn jólanna eru margfalt eldri en kristni. Þar er ljót fjölskylda Grýlu, stríðnir jólasveinar, hjólgrimmur jólaköttur, jólatré, jólakrans, jólageit, fyllerí í mat og drykk. Óðinn var líka nefndur Jólafaðir og Jólnir. Krists-Messa (Christ-mas) fellur alveg í skuggann, sömuleiðis Hanukkah Gyðinga og rauðklæddi kóka-kóla sveinninn, upprunalega Nikulás biskup í Tyrklandi. Kirkjan reyndi að taka yfir jólin, en hefur ekki tekizt betur til en þetta. Veizlur og gjafir yfirgnæfa kirkjuferðir. Hafi Óðinn fengið samkeppni, er hún frá Mammon, en ekki frá Kristi.

Gleðileg jól!

Tölvur með gervigreind eru að gera afgreiðslu og akstur að sjálfvirkum athöfnum. Fljótt mun annað fylgja á eftir, til dæmis heimildavinna á kontórum lögfræðinga. Sum störf verða þó áfram nógu flókin til að verjast innrás tölva með gervigreind. Ber þar hæst skipti á sængurbúnaði og umbúnaður um hótelrúm. Þar er síbreytilegt umhverfi og kröfur um mikla fingrafimi, sem flækja málin fyrir róbota. Þegar flestar stéttir eru orðnar atvinnulausar og komnar á borgaralaun, verður ennþá eftirspurn eftir innfluttum konum, sem sætta sig við hálfa milljón í mánaðarlaun fyrir dagleg þrif og frágang hótelherbergja. Aðrir hanga bara í café latté í 101.

Gervigreindartölvur munu senn valda miklu blóðbaði í stétt lögfræðinga. Þær meta í einu vetfangi heilu lagasöfnin og dómafordæmin, finna það rökrétta og skilja hafrana frá sauðunum. Munu byggja upp heilu sóknar- og varnarskjölin og finna líklegar dómsniðurstöður á andartaki. Vinnan verður bara brot af því, sem hún er núna. Fólk mun raunar sjálft geta ýtt á enter á lyklaborðinu og losað sig við lögfræðikostnað. Atvinnulausir lögmenn munu kalla stíft á borgaralaun, verði þau ekki þegar komin. Og þeir, sem gamna sér við að geta stundað málflutning eftir tíu eða tuttugu ár, ættu að hugsa málið betur. Gervigreind mun duga í lögfræði.

Alger viðsnúningur hefur orðið í heilbrigðisstefnu flestra stjórnmálaflokka. Fyrir kosningar voru þeir allir eindregið hlynntir endurreisn heilbrigðismála, einkum Landspítalans. Eftir kosningar telja þeir flestir slíkt vera ógerlegt. Áfram verða sjúklingar að liggja á ýmsum skrítnum stöðum og helzt á biðlistum. Undarlegastur er viðsnúningur Viðreisnar og Bjartrar framtíðar, sem sögðust fyrir kosningar vera miðjuflokkar, en birtast núna eftir kosningar sem harðsnúnir hægri flokkar. Almennt eru þeir andvígir almenningi í baráttu hans við auðmagnið. Þeir telja til dæmis nauðsynlegt að friða grátkarla kvótagreifa með gengislækkunum.

Eftir einn eða tvo áratugi verða mörg störf úrelt eða minna mannaflafrek en þau eru. Gervigreindartölvur taka yfir margvísleg störf eins og akstur og afgreiðslu. Á öðrum póstum tekur gervigreind yfir mikið af tímafrekri þolinmæðisvinnu. Til dæmis færist blaðamennska mikið frá skrifborðum yfir á vettvang. Staðreyndavaktir raða fréttauppsprettum, fjölmiðlum og höfundum eftir áreiðanleika. Breyta fréttum í ljósi sínýrra upplýsinga. Þá verður ekkert pláss fyrir Sigmunda Davíða eða Vigdísir Hauksdætur. Rannsóknir verða fljótari og ódýrari. Krossleit að leyndu samhengi í excel töflum lekinna Panamaskjala gerist eins og hendi sé veifað.

Óttablandið hatur flokksbrots í Framsókn á fréttastofu Ríkisútvarpsins er svo furðulega vænisjúkt, að það skilst ekki. Eðlilega spyr fréttakona Sigmund Davíð út í einstæðar langtíma fjarvistir hans úr vinnunni. Og allt fer á hvolf. Jafnvel Davíð Oddsson og Björn Bjarnason ná ekki upp í nef sér. Heimtuð er rannsókn á fréttamennsku Ríkisútvarpsins. Eina stóra fréttamiðilsins, sem ekki er í eigu þröngra sérhagsmuna. Spurning Sunnu Valgerðardóttir var fyllilega réttmæt og einstaklega tímabær, ekkert annað. Spunnin er þvæla um alþjóðlegt samsæri á vegum George Soros. Um að skera íslenzku stælinguna á félaga Napóleon niður við trog.

Ég er einn af mörgum, sem hef þurft að nota þjónustu Landspítalans síðustu árin. Fáir okkar sjá eins illa og Landlæknir, sem þarf að fá sér gleraugu. Sjúklingar liggja á göngum, í geymslum, í baðherbergjum. Rúm fyllast af sjúklingum, sem hafa fengið meðferð, en fá ekki inni á hjúkrunarheimilum. Þarna er fjárskortur og ekki síður skortur á skipulagi af hálfu embættis Landlæknis. Hann ætti ekki að fara sér óðslega í að gera lítið úr vandræðunum. Þúsundir manna hafa horft á þau, en Landlæknir telur brýnna að bera blak af peningavaldinu. Landspítalinn hefur verið rústaður til að rýma fyrir einkarekstri, þrátt fyrir slæma reynslu Svía og Breta.

Í efnahags- og viðskiptanefnd alþingis hefur náðst meirihluti um afar mikla kjaraskerðingu þúsunda. Lífeyrisframvarp Bjarna Benediktsson snýst öðrum þræði um jöfnun lífeyrisréttinda. En það nær þeim árangri með því að jafna niður á við, skerða kjörin. Þingmennirnir Benedikt Jóhannesson, Sigríður Á. Andersen, Björt Ólafsdóttir, Brynjar Níelsson, Elsa Lára Arnardóttir og Vilhjálmur Bjarnason eru sammála um þetta. Það er meirihluti Sjálfstæðis og Framsóknar, Viðreisnar og Bjartrar framtíðar. Engin sátt er í samfélaginu um lög, sem vísa til afturhalds- ríkisstjórnar eftir áramót. Gamla og nýja hægrið fallast í faðma. Fyrirsjáanlegt.

Ef við gizkum á, að meginþættir fjárlaga séu hundrað talsins, sjáum við, að mjög flókið er að afgreiða þau. Ekki er til neinn meirihluti, sem getur valtað yfir minnihluta, svo sem venja hefur verið. Hver flokkur hefur sína sýn og einstakir þingmenn geta haft sína sérstöku sýn. Einnig er greinilegt, að Viðreisn er annar flokkur í skriflegri stefnu en í aðild að ríkisstjórn. Við getum því átt von á nokkur hundruð breytingartillögum. Það næst ekki fyrir jól og varla fyrir áramót. Ekki fyrr en því er lokið, er hægt að taka aftur upp þráðinn við stjórnarmyndun. Varla verður fullreynt með meirihlutastjórn fyrr en í lok janúar eða í febrúar.

„Fjár­magnið yrði sett í vist­væn­ar al­menn­ings­sam­göng­ur,“ segir yfirskipulagsstjóri Reykjavíkur. Hjálmar Sveinsson útskýrir, hvers vegna ekki verði lögð mislæg gatnamót í tíu ár. Segir „það engu breyta, þótt byggð verði mis­læg gatna­mót“. Gatnakerfið muni hvort sem er springa á þeim tíma. Það, sem gert yrði, mundi hvort sem er ekki nægja og þess vegna verði ekkert gert. Ég er ósammála þessari sérstæðu röksemdafærslu. Ekkert bendir til annars en að umferð bíla aukist eins og áður. Sérstaklega ef tveggja sæta sjálfeknir rafbílar eru þá að skutlast út um allt með einn farþega í einu. Erfitt er að knésetja dálæti fólks á prívatakstri.

Fráleit er sú skoðun, að grið séu í pólitíkinni. Hún er að fara á hæsta snúning,  meðan fjárlög eru til meðferðar. Viðræður um nýja ríkisstjórn verða að bíða eftir niðurstöðum fjárlaga og þær eru sízt á næsta leiti. Þar birtist, hvar flokkarnir standa í stórum málum, þar á meðal heilbrigðis- og húsnæðismálum, málum aldraðra og öryrkja. Svo eru að birtast kannanir á fylgi flokka á landsvísu og í Reykjavík sérstaklega. Þar vekur mesta athygli, að Viðreisn kemst ekki einu sinni á blað. Allt þetta mun hafa áhrif á tilraunir til stjórnarmyndunar á nýju ári. Línur í stjórnarmyndun munu fylgja línum í atkvæðagreiðslu um einstaka greinar fjárlaga.

Alla tíð hafa falskar sögur haft meiri áhrif en sannar sögur. Á torgum fyrri alda fékk fólk æsandi lygasögur ekki síður en merkilegar fréttir. Slíkt byrjaði ekki með fésbók. Allt satt og logið berst bara margfalt hraðar en áður. Hugsanlega er hægt að nota fésbók til að greina betur í sundur satt og logið. Hægt er að rekja myndskeið, sem eru frá öðrum atburðum en þeim, sem sagt er frá. Staðreyndavaktir vara fólk við fölskum fréttum, en fáir notfæra sér þær. Svo þarf líka að vakta vaktirnar, hafa eftirlit með eftirlitinu. Fésbók hyggst auka eftirlitið, og er það af hinu góða. En í kapphlaupi frétta geysist lygi áfram hraðar en sannleikur.

Vond eru fyrstu, önnur og þriðju verðlaun hönnunar húsa á alþingisreitnum frá Alþingi að Herkastala og Ráðhúsi. Ekki að vísu eins vond og reitirnir tveir við Lækjargötu, neðan Arnarhóls og við Iðnó. Þar er skelfileg hönnun, í hróplegri og áberandi andstöðu við það gamla. Ég er ekki að biðja um Guðjón Samúelsson, heldur biðja um samræmi hins nýja við hið gamla. Sem tengir saman þingholt og vesturholt um Kvosina. Ekki kassa með láréttum línum, heldur klassíska Reykjavík með mjó hús og hallandi þökum. Enga skrifstofuveggi á jarðhæð. Þar séu veitingar og kaffihús og búðir fyrir hönnunarsölu, frímerki, gamlar bækur, antík og aðra sérvizku.

Áætlanir flugfélaga ráða mestu um fjölda ferðamanna hér. Aukin lendinga- eða farþegagjöld geta leitt til minna sætaframboðs og snöggrar fækkunar ferðamanna, sem gæti orðið óþægileg. Betra er að leggja gjöld á þjónustu í landinu, svo sem aukið gistináttagjald eða fullan virðisaukaskatt. Slíkt hefur miklu minni áhrif á fjölda ferðamanna en gjöld á sætaframboð, sem snerta flugfélögin beint. Hefur verið ljóst síðan fyrir tímasóun ónothæfs ráðherra í fúsk um náttúrupassa. Kemur líka minna við pyngju þjóðarinnar, sem notar lítið af hótelum og veitingahúsum á ferðum sínum um landið. Ríki og sveitir þurfa eðlilega hlutdeild af ferðatekjum.