Þótt gróðinn hrannist upp í ferðaþjónustu og sjávarútvegi fer ekkert af sælunni til þeirra sem minnst mega sín. Það eru þeir húsnæðislausu, svo og öldungar og öryrkjar. „Nú er ekki rétti tíminn til þess“ segja þeir, sem flytja gróðann til Panama. „Þetta er ógeðs­legt þjóð­fé­lag, þetta er allt ógeðs­legt“, segir fyrrum ritstjóri Mogga, seint og um síðir. Yfirstétt samfélagsins er gegnrotin, jafnvel hæstaréttardómarar. Stærsti stjórnmálaflokkurinn er sótsvartur bófaflokkur, nú um stundir undir Panama-stjórn. Bófarnir fá afskrifað að vild, en almenningur er krossfestur. Hér duga ekki einu sinni kosningar, kjósendur eru vangefnir sauðir.

Matarkjallarinn heitir nýjasti matstaðurinn undir veitingahúsinu Geysi við austurenda Vesturgötu. Aðgengið er núna utanhúss, svo auðveldara er fyrir ókunnuga að finna staðinn. Þetta er eitt af tíu topphúsum landsins, með ágætan fisk dagsins á 2.350 krónur í hádeginu. Makalaust hvað margir kokkar hafa náð að elda ferskan fisk. Á matseðli dagsins er fleira áhugavert, húsið er því oft þéttsetið í hádeginu. Viðskiptavinir eru flestir innlendir, efri miðstéttin er aftur komin í álnir eftir hrunið. Í hádeginu eru víðast fleiri heimamenn en útlendingar á toppstöðunum tíu. Þjónusta er viðkunnanleg. Breytingar á húsnæði eru hér til góðs, en þó ekki í hinum dramatíska stíl, sem nú er í tízku hér í bæ.

Því miður sýna skoðanakannanir, að viðhorf kjósenda til flokkanna eru óbreytt frá því fyrir kosningar. Nýjar kosningar mundu því ekki neinu breyta. Pattið milli íhalds og framfara heldur bara áfram. Flokkar, sem lugu 100% um stefnu sína, fá svipað fylgi og áður. Íslendingar neita að læra, láta bara ljúga að sér eins og hverjum hentar. Eini flokkurinn, sem raunverulega stendur með framförum, fær líka svipað fylgi og áður. Er ekki einu sinni stærsti eða næststærsti flokkurinn. Með þessu framhaldi verðum við áfram þrælar auðgreifa um ókomna tíð. Það er óboðlegt fyrir okkur hin, að helmingur kjósenda skuli vera meira en lítið vangefinn.

Þótt mikill meirihluti þjóðarinnar vilji bjóða upp veiðileyfi til að fá hærri auðlindarentu, þá nægir það ekki. Hluti af þessum meirihluta heldur áfram að kjósa Sjálfstæðis eða Framsókn, VG, Viðreisn eða Bjarta framtíð. Allir þessir flokkar styðja þjóðareign kvótans með semingi og reyna að tefja málið. Aðeins Píratar og Samfylkingin styðja málið eindregið. Meðan þessir tveir flokkar fá innan við 20% fylgi alls, er engin von til, að þjóðþrifamálið ná fram að ganga. Satt að segja er hálf þjóðin íhald, hægra eða vinstra, og vill bara hafa hlutina eins og þeir hafa verið. Meðan svo er, má búast við patti í pólitísku skákinni.

Viku fyrir kosningar gaf Viðreisn út skriflega stefnuyfirlýsingu. Þar var lofað: 10 milljörðum í nýjan Landspítala, 18 milljörðum í uppsafnaða þörf á spítalanum, 6 milljörðum í stórátak í öldrunarþjónustu, 4 milljörðum í minni greiðsluþátttöku almennings og 1 milljarði í heilsugæzlu. Í stjórnarmyndunarviðræðum í vikunni skrapp þetta niður í samtals 7 milljarða. Pawel Bartoszek þingmaður afneitaði beinlínis loforðinu í Kastljósi og sagði blaðamann ljúga til um það. Þeir geta verið brattir glæframenn Viðreisnar. Sömdu stefnuskrá í anda velferðar. Afneita henni svo, þegar þeir kasta grímunni og birtast sem höfuðandstæðingar velferðar.

Um áramótin geta kjósendur litið yfir öndverðan veturinn, séð mistök sín og reynt að læra af þeim. Sjálfstæðisflokkurinn styður ekki frjálshyggju, er bófaflokkur pilsfaldastefnu kvótagreifa og annarra auðgreifa. Viðreisn er frjálshyggjuflokkur atvinnulífsins, en enginn miðflokkur. Stefnan er marklaus að því leyti og sama má segja um Bjarta framtíð. Hvorir tveggja vernda kvótagreifa, eins og Vinstri græn gera raunar líka. VG hafa að öðru leyti góða stefnu, en of einþykka til að semja um völd. Píratar hafa bezta stefnu, bezta pólitíkusa. Hafa lært að slá af kröfum til að ná fram öðrum kröfum. Í stjórnarviðræðum flokkanna hafa píratar borið af.

Styttra var milli aðila að fimm flokka viðræðunum en margir telja. Uppkastið úr Fjármálaráðuneytinu er af pólitískum ástæðum með of lágum tekjutölum. Til dæmis eiga tekjur af leigu veiðikvóta að vera mun hærri. Það er auðlindarenta, ekki skattur, heldur leigutekjur upp á milljarða. Ennfremur eru ýmsar tekjur af ferðaþjónustu afar vantaldar. Þar fást örugglega nokkrir milljarðar án nýrra skatta. Væri rétt tekjumat í fjárlagafrumvarpi Bjarna Benedikts, finnast án efa þeir milljarðar, sem skildu Vinstri græna frá hinum flokkunum. Munurinn felst í áætluðu bókhaldi. En það má víst ekki snerta auðgreifana, að mati Björns Vals.

Sagan bakvið slit viðræðna um nýja ríkisstjórn er flóknari en unnt er að setja fram í stuttum texta. Niðurstaðan, sem samningafólk varð ekki sammála um, var ekki fullkomin. Auðvitað þarf 12 milljarða til viðbótar í heilsumálin, en hvorki  7 milljarða né 25 milljarða. Þar hafa báðir rangt fyrir sér. En 12 var tala, þar sem fólk gat mætzt á miðri leið. Og svo má ekki veita nýtingarrétt á fiski til áratuga. Því voru ekki bara Vinstri græn að illu verki, heldur líka Viðreisn og Björt framtíð. En aðalatrið er, að í samningum fimm aðila þurfa allir að gefa eftir á öllum sviðum. Hinn heilagi sannleikur hvers fyrir sig verður að víkja.

Fyrst og fremst voru það Vinstri græn, sem stútuðu samkomulagi um nýja stjórn. Katrín Jakobsdóttir fullyrti, að deilan hafi snúist um, að hinir aðilarnir hafi ekki viljað standa við loforð um aukin framlög til heilbrigðismála. Staðreyndin er, að allir nema Katrín vildu fjármagna aukninguna með aukinni auðlindarentu á kvótagreifa. Hún vildi fjármagna hana með auðlegðarskatti. Hann gefur minna af sér en auðlindarentan og var óvinsælli hjá öðrum samningsaðilum. Birgitta sagði: „Það er ekki sann­gjarnt að segja, að bara einn flokkur hafi barist fyrir því, né er það satt.“ Í svona viðkvæmum viðræðum verða allir að koma heiðarlega fram.

Hræddur er ég um, að inngrip kvótagreifa í aðild Vinstri grænna að tilraun til framfarastjórnar verði flokknum dýrt. Kjósendur flokksins í kjördæmi Steingríms J. Sigfússonar kunna að vera sáttir. En í þéttbýlinu hristir fólk í bezta falli hausinn. Vinsælasti pólitíkus landsins, Katrín Jakobsdóttir, hefur sett ofan. Nú tekur við óvissa og hugsanlega afturhaldssamari ríkisstjórn íhaldsaflanna. Fólk telur, að Steingrímur og Björn Valur hafi tekið völdin af of ráðþægum formanni. Fróðlegt verður að sjá, hvað skoðanakannanir segja. Mér segir svo hugur, að fjallgöngu Vinstri grænna sé lokið. Þau séu þegar farin að velta niður skriður.

Þegar Katrín Jakobsdóttir gafst upp á að mynda stjórn, var Viðreisn almennt kennt um vandann. Nú á lokaþætti tilraunar Birgittu Jónsdóttir, eru Vinstri græn orðin Þrándur í Götu sáttmála. Hinir flokkarnir fjórir voru að mestu sammála um stefnu, en það nægði ekki til stjórnarmyndunar. Gallinn er einfaldlega, að lengra er frá Vinstri grænum til flokkanna fjögurra en til Sjálfstæðisflokksins. Vinstri græn eru íhald, vilja vernda kvótagreifa og búvinnslugreifa í silkiumbúðum. Flokkarnir fjórir vilja hins vegar endurbætur. Loksins í dag tóku Vinstri græn sinn Svarta Pétur og héldu á vit hinna íhaldsflokkanna, Sjálfstæðis og Framsóknar, þar sem þau eiga heima.

Menntamálastofnun hefur nokkrum sinnum verið í fréttum vegna slappra vinnubragða við samræmd próf. Íslenzkum texta hefur verið ábótavant, skýringar með dæmum hafa verið villandi og rangar útkomur komið út úr dæmum. Svör hafa verið í skötulíki líkt og hjá pólitíkusum. Jafnframt hefur stofnunin reynt að draga til sín sem allra mest af valdi yfir skólum og menntun. Sumt af því hefur verið vanhugsað, til dæmis, að byrjendalæsi skili frá sér illa læsum nemendum. Forsendur þessa trúarofsa voru hins vegar einkar villandi. Útkoman hefur verið hrun í menntun Íslendinga samkvæmt Pisa samanburði. Þarna stjórnar æðibuna vanhæfra valdafíkla.

Styrjöld Sigmundar Davíðs við Framsóknarflokksins er rétt að byrja. Fyrst var það eins og þegar Framsókn losaði sig við Hriflu-Jónas. Hann bauð sig samt áfram í kjördæminu og hafði sigur. Smám saman náði flokkurinn aftur tökum á kjördæminu. Vígferð Sigmundar er allt önnur. Mætir aldrei á þingfundi. Mætir ekki í 100 ára afmælisboð flokksins í kjördæminu, heldur hefur sitt eigið boð fyrir sína menn. Búast má við, að senn fari hann að gjósa, þegar það kemur flokknum illa. Framsókn hefur ekki getað tekið þátt í viðræðum um stjórnarmyndun út af vígferð Sigmundar. Það getur tekið nokkur misseri fyrir flokkinn að losa sig við skapstygga trúðinn.

Grátkarlar ferðaþjónustu og sjávarútvegs eru á fullu. Heimta fast gengi á krónu, svo hótelgreifar og kvótagreifar eigi áfram fyrir salti í grautinn. Samt fjölgar ferðamönnum svo, að hraðinn er kominn í sem svarar til 60% aukningar á næsta ári. Og allar hirzlur kvótagreifa fyllast í skattaskjólum á aflandseyjum. Þeir heimta að pólitíkusar fari að fikta í genginu til að hindra aðgengi almennings að gróða fyrirtækja, sem fiska í þjóðarauðlindum. Betra er láta krónuna í friði meðan hún er enn notuð. Pólitískt fikt lukkast aldrei. Bezt væri þó að leyfa notkun á evru. Hún komin er upp fyrir svissneskan franka í verði. Og lán í evrum orðin vaxtafrí.

Svartasta grein ársins er Þorsteins Víglundssonar í Kjarnanum í vikunni. Samkvæmt henni verður að minnka ríkiskostnað í kreppu og ekki auka hann aftur, þegar vel árar. Hækka verður stýrivexti í verðbólgu og ekki lækka þá aftur, þegar vel árar. Verðbólga skal jafnan mæld í þágu lánveitanda. Aldrei er rétti tíminn til að fjárfesta í innviðum samfélagsins. Hann boðar trylltar ofsóknir á almenning. Sem þingmaður Viðreisnar er hann enn í grátgír frá Samtökum atvinnulífsins. ÉG skil nú, hvers vegna Viðreisn þóttist vera miðja fyrir kosningar, en þingmenn hennar tala núna langt til hægri við Sjálfstæðis. Meira en svindl, þetta er svartnætti.