Lausnamiðuð stjórnarmyndun

Punktar

Pattstaðan í stjórnarmyndun ætti að leiða til nýrra leiða, svipað og flokkar hafa gert á Norðurlöndum. Þar eru flokkar margir og samstarf flókið. Með lausnamiðaðri hugsun er hægt að fara slíkar leiðir hér. Píratar hafa lengdi hvatt til þess og í dag tóku Katrín Jakobsdóttir og Benedikt Jóhannsson undir það. Flokkarnir verða að fara að hugsa um, hverju þeir þurfi að fórna á einu sviði til að sækja fram á öðru sviði. Áhugamálin eru misjafnlega sterk. Nú liggur mest á að finna fleti á niðurstöðum fjárlaga. Fyrir hvaða útgjöld þarf að sækja hvaða tekjur. Forsetinn á ekki að láta taka sig á taugum, heldur gefa flokkunum þann tíma, sem þeir þurfa.

Pólitísk pattstaða

Punktar

Niðurstaða kosninganna varð patt milli kyrrstöðu og endurbóta. Sjálfstæðis hélt stöðu sinni, þótt hann sé bófaflokkur undir stjórn Panama-fjárglæframanns og gæti hagsmuna kvótagreifa. Framsókn er rotuð eftir helreið Sigmundar Davíðs. Píratar fengu mikið fylgi, en ekki nærri eins mikið og kannanir bentu til. Íslendingar hafa nefnilega í þúsund ár verið huglausir þrælar húsbænda sinna. Viðreisn fékk mikið fylgi út á að þykjast vera krataflokkur án þess að vera það. Hún og Björt framtíð eru hægri flokkar. Samfylkingin er rotuð af ýmsum ástæðum. Vinstri græn reynast vera meira íhald en fólk gerði ráð fyrir. Þetta leiðir skákina í patt.

Hættulega orðið

Punktar

Hatursorðræða er hættulegt orð. Dómstólar hafa gefið sér, að andlag haturs geti ákveðið, hvað sé móðgandi. Þannig má gefa sér, að hatur felist í gagnrýni á konur, múslima, öryrkja, reykingafólk, drykkjurúta, trúaða, og svo framvegis. Íslenzk lög banna illt umtal um alls konar minnihlutahópa og minnimáttarhópa að viðlögðum sektum og tveggja ára fangelsi. Dómum af því tagi er samt kastað út af fjölþjóðlegum Evrópudómstólum. Það sýnir, að íslenzk lagahefð og dómahefð er talin vera úrelt. Samt er enn verið að kæra fólk fyrir meiðyrði, nú síðast útvarpsstjóra Sögu. Kominn er tími til að hætta þessu rugli um hatursorðræðu.

Gamlingjastjórnin

Punktar

Skrítin blanda Vinstri græn. Þar eru eins konar Möðruvellingar eða þjóðrembingar. Gætu verið á jaðri Framsóknar. Þaðan kemur viljinn til að fara í ríkisstjórn með B og D. Svo eru eins konar bæjarradíkalar í þéttbýli. Gætu verið í krataflokki, væri hann ekki dauður. Listamenn og rithöfundar eru þéttir í þessum hópi. Þannig spanna Vinstri græn ýmsa hópa vinstra megin við miðju. Raunar er þetta eini vinstri flokkurinn um þessar mundir. Fjórða horn fjórflokksins. Jafnvel er farið að tala um ríkisstjórn gamlingjanna BDSV gegn stjórnarandstöðu nýflokkanna PC. Svona spöglasjónir drepa tímann, meðan bófaflokkurinn þreytir þjóðina til sátta.

Að missa sambandið

Punktar

Hrun Samfylkingarinnar er flókið fyrirbæri. Hófst með því, að gamla undirstéttin breyttist. Útlendingar tóku yfir erfiðu störfin úti í skurðum eða inni á hótelum.  Stéttarfélög höfðu lítinn áhuga á vanda þeirra. Samband flokks og stéttarfélaga rofnaði og hvort tveggja datt úr tengslum við fátæklinga. Láglaunafólk nútímans er annað en áður og leitar ekki skjóls hjá verkalýðsleiðtogum, sem totta vindla með atvinnurekendum. Hafa engan áhuga á stéttabaráttu. Og auðvitað ekki frekar á Samfylkingunni, sem er núna griðastaður háskólamenntaðra kvenna. Þær hafa áhuga á hagsmunum undirhópa og bíllausum lífsstíl. Samfylkingin svífur því um í tómarúmi.

Trúboðastellingin

Punktar

Las í veffréttum, að nokkrir fræðimenn hefðu uppgötvað, að trúboðsstelling væri nautnalegasta aðferðin til viðhalds mannkyni. Ekki kom fram, hvernig þetta uppgötvaðist. Sýndi þó, að sívökul þekkingarleit og vísindahugsun fræðir fólk um ótal atriði, sem okkur voru óljós í skóla. Ég fór að velta því fyrir mér, hvort kirkjan gæti ekki nýtt sér þessi fræði til að sýna fram á notagildi kristilegra forskrifta. Daginn eftir las ég, að hafin væri rannsókn á, hvort klósettrúllur ættu að snúa fram eða aftur á rúllustandinum. Innan tíðar kemur niðurstaða, sem leysir ákveðinn vanda við dagleg heimilisstörf. Heimur batnandi fer, vísindalega.

Sókn inn á miðjuna

Punktar

Framsókn víkur frá öfgahægri stefnu Sigmundar Davíðs. Stefnir í átt til miðju stjórnmálanna, sem flokkurinn gumaði af hér áður fyrr. Í stað ofsa Sigmundar er komin sáttatónn Sigurðar Inga. Eftir kosningarnar lítur flokkurinn á víxl til vinstri og hægri og kannar möguleika á að losna úr sóttkví öfganna. Ætti að vera létt verk, því komnir eru tveir flokkar, sem dekka hægri kantinn. Og miðjan er í upplausn, þar sem Björt framtíð fylgir Viðreisn til hægri og Samfylkingin hefur glatað sjálfri sér. Framsókn gæti einnig nagað úr dreifbýlisfylgi Vinstri grænna. Það eru þekktar slóðir, þar sem Framsókn undi sér vel hér áður fyrr.

Eftirlit í molum

Punktar

Fjölmargar athugasemdir hafa verið gerðir á búum Brúneggja frá árinu 2007. Það var ekki fyrr en eftir þvingunaraðgerðir Matvælastofnunar að fyrirtækið fór að lögum um dýravelferð. Matvælastofnun var seinþreytt til aðgerða og Brúnegg tók ekki mark á þeim. Bæði framleiðandi og eftirlit brugðust. Lengi hefur legið það orð á eftirlitinu, að það þjónaði framleiðendum fremur en neytendum. Og eigandinn er siðblindur. Annað mál annars eðlis kom upp í Crossfit. Tveir keppendur neituðu lyfjaeftirliti og hótuðu eftirlitsfólki ofbeldi. Fengu samt verðlaun, sem síðan voru afturkölluð. Auðvelt er að sjá, að þessir keppendur eru siðblindir. En svona verður Ísland. Með eftirlit í molum. Sérhver gengur fram í siðlausri hrokablindu.

Allt í plati stefna

Punktar

Sjálfstæðisflokkurinn er sérstæður. Breyttist fyrir og eftir aldamótin úr íhaldi yfir í Thatcherisma og loks í varðstöðu þröngra sérhagsmuna, einkum kvótagreifa. Leiddi til stofnunar Viðreisnar, sem rekur varðstöðu víðari sérhagsmuna eigenda og rekenda atvinnulífsins. Flokkarnir hafa stefnuskrár á skjön við veruleikann, eins konar sósíaldemókratíu eða Blair-kratisma. Ekkert mark er tekið á stefnu Sjálfstæðisflokksins, sem í raun rak og rekur andstöðu við velferð kratismans. Viðreisn slapp betur gegnum kosningarnar. Margir kratar trúðu á Blair-kratisma stefnunnar og væla nú, er Viðreisn reynir að komast í fang Sjálfstæðisflokksins.

Grái listi Benedikts

Punktar

Eftir kosningarnar birti Jæja-hópurinn myndskeið um tíu grá atriði úr lífshlaupi Benedikts Jóhannessonar, formanns Viðreisnar. Jæja hafði áður skipulagt nokkra útifundi á Austurvelli til að mótmæla verkum stjórnvalda. Benedikt tók gráa listanum ekki blíðlega og andmælti tveimur eða þremur atriðum hans. Ekki hefur þó verið gerð tilraun til að vefengja hin atriðin. Jæja-fólkið hefur síðan hafnað andmælum Benedikts og félaga hans. Þetta er fróðlegur listi, sem kemur illa út fyrir Benedikt og Viðreisn. Athyglisvert er þó, að Jæja birti ekki listann fyrr en að kosningum loknum. Birtingin hafði því ekki áhrif á kosningahegðun kjósenda.

Útvíkkun inn á við

Punktar

Margt fróðlegt kemur í ljós eftir kosningar, sem áður var talið vera villutrú. Til dæmis er komið í ljós, að tveir flokkar eru í hjarta sínu andvígir uppboðum á veiðileyfum. Sérhagsmunir vaða yfir almannahagsmuni, þegar til kastanna kemur. Hvað sem stendur í stefnuskrám Viðreisnar og Vinstri grænna, þá er ljóst, að markaðslausnir í sjávarútvegi henta þessum flokkum fremur illa. Á því rann myndun nýrrar ríkisstjórnar út í sandinn. Þetta var öðrum fremur mál þessara kosninga. Viðreisn þóttist vera markaðssinnaður miðjuflokkur, en er bara gamla íhaldið, risið úr baðinu. Við fáum því gömlu ríkisstjórnina aftur. Útvíkkaða inn á við.

Dómarar sakna trausts

Punktar

Traust kemur ekki af himnum ofan né kemur það út stólnum, sem þú situr í. Traust verður þú að vinna inn frá degi til dags. Skorti þig traust, verður þú fyrst að skoða sjálfan þig. Tali stjórnmálamenn án virðingar um dómara, þurfa dómarar að skoða sinn garð. Er arfinn þar mest áberandi? Erlendir fjölþjóðadómstólar hafa ítrekað rekið íslenzka dóma til baka, sagt þá andstæða mannréttindum og raunar andstæða mannasiðum. Svo sem dóma um meiðyrði. „Fórnardýr“ meintra meiðyrða hafa sjálfdæmi um stærð móðgunar. Hér hefur myndast skrítin hefð, þar sem lagatæknar leggja mest upp úr skrítnum orðskýringum en almennri siðvitund vestrænna hefða.

Svarti Pétur Benedikts

Punktar

Daginn eftir fund sinn með helztu kvótagreifum landsins, sleit Benedikt viðræðum stjórnarandstöðunnar um myndun ríkisstjórnar. Kenndi um tillögu flokkanna um tuga milljarða fjármögnun heilbrigðismála. Sem var raunar kosningaloforð Benedikts og Viðreisnar. Fór Benedikt sjálfur með Svarta Pétur út af lokafundi fimmflokksins. Hann sagði sig „skorta sannfæringu“ fyrir þessari stjórnarmyndun. Kvótagreifarnir höfðu þá sannfært hann um, að markaðslögmál hentuðu ekki í sjávarútvegi. Ekkert var þá farið að ræða búvörusamninginn. Benedikt vildi ekki, að uppboð á afla fjármögnuðu heilbrigðismál, þótt hann hefði sjálfur lofað uppboðum fyrir kosningar.

Óbeint forsetavald

Punktar

Með því að veita fyrst Sjálfstæðisflokknum og síðan Vinstri grænum umboð til að mynda ríkisstjórn er forsetinn að taka stærð þingflokka fram yfir önnur viðmið. Hefði Guðni Th. Jóhannesson notað sama viðmið og Ólafur Ragnar Grímsson notaði síðast, mundi hann hafa valið fyrst Pírata og síðan Viðreisn. Þeir fjölguðu mest sínum þingmönnum. Guðni valdi það gamla umfram það nýja, því hann er íhaldsmaður. Staðfesti það, þegar hann fór ekki í þriðja val, gaf ekki pírötum boltann. Með því gaf hann þeirri villu byr undir báða vængi, að píratar væru ekki stjórntækir. Væntanlega af því að þeir séu ekki þekkt stærð. Þannig hefur forseti óbeint vald.

Losaraleg kosningahegðun

Punktar

Kosningarnar á Íslandi og í Bandaríkjunum sýna breytta hegðun kjósenda. Áður voru menn ákveðnir með löngum fyrirvara. Nú ákveða nærri 30% Íslendinga sig ekki fyrr en á kjördegi, þar af 17% ekki fyrr en í kjörklefa. Rýrir gildi skoðanakannana og gerir kosningasprengjur vænlegri en áður. Vefmiðlar og staðreyndatékk er ekki enn orðin svo öflug, að þau hamli að ráði gegn kosningabombum. Þrátt fyrir endalausar upplýsingar byggja margir kjósendur atkvæði sitt á ákaflega sérhæfðum forsendum, sem standast engin rök. Það er eins og kjósendur hafi minni meðvitund en nokkru sinni fyrr. Þeir vita, að flest er lygi, en haga sér eins og svo sé engan veginn.