Umsvif Flugleiða halda stöðugt áfram að aukast. Þær eru stöðugt að afla sér nýrra flugleiða út um heim. Og jafnframt berast við og við fréttir af nýjum dótturfélögum, sem Flugleiðir hafa stofnað í fjarlægum heimsálfum.
Hörð samkeppni á einstökum flugleiðum virðist ekki geta dregið máttinn úr Flugleiðum. Um nokkurt skeið hefur leiguflug yfir Norður-Atlantshaf hert samkeppnina við lág fargjöld í áætlunarflugi. Og nú hefur Laker komið á gífurlegu fargjaldastríði í áætlunarflugi á þessari leið.
Athyglisvert er, hve lítið Flugleiðir kvarta um þessa þróun mála yfir Norður-Atlantshafinu. Kannski stendur rekstur félagsins og dótturfélaga þess svo traustum fótum víðs vegar um heim, að ein flugleið fái ekki raskað hag þess.
Ekki má heldur gleyma þeim gamla hornsteini, sem er í innanlandsfluginu og í flugi milli Íslands og Norðvestur-Evrópu. Í innanlandsfluginu hafa Flugleiðir einkarétt á því flugi, sem þær kæra sig um. Og í Íslandsfluginu hafa Flugleiðir líka nánast einokunaraðstöðu.
Flugleiðir eru orðnar gífurlega stórar. Þær eru meira að segja orðnar að litlu fjölþjóðafyrirtæki. Sú þróun er góð í sjálfu sér. Hún felur í sér harðan stjórnunarskóla, sem margir Íslendingar hafa aðgang að. Og hún færir þjóðinni mikinn gjaldeyri.
Reynslan sýnir, að bókhald slíkra fyrirtækja verður mjög flókið. Erfitt er að meta, hvort þessi kostnaðurinn eða hinn eigi að reiknast þyngra eða léttar á flugleiðina Reykjavík-Hornafjörður eða New York-Luxembourg.
Það er líka erfitt að meta, á hvaða verði móðurfyrirtækið á að leigja flugvél til dótturfyrirtækis. Slík viðskipti við sjálf sig eru sérgrein fjölþjóðafyrirtækja. Hagnaðurinn hefur að sjálfsögðu tilhneigingu til að flytjast þangað, sem hann er léttast skattaður.
Flugleiðir eru komnar í slíka stöðu, að þær eru utan seilingarfjarlægðar íslenzka ríkisins. Þær geta farið sínu fram að vild, eins og títt er um fjölþjóðafyrirtæki. Við megum til dæmis ekki búast við, að Flugleiðir leggi mikla skatta af mörkum til íslenzka ríkisins á næstu árum, þótt rekstur fyrirtækjahópsins í heild gangi vel.
Engin ástæða er til að gráta þetta, því skattar eru minnstur og ómerkastur hluti þess hagnaðar, sem íslenzkt þjóðfélag hefur af Flugleiðum með ýmsum hætti. Gjaldeyririnn, starfsreynslan, atvinnumöguleikarnir, stjórnunarskólinn og jafnvel bara ilmurinn af hinum stóra, víða umheimi er meira virði.
Eitt biðjum við þó um. Við viljum ekki láta plaga okkur með ósannanlegum og óhrekjanlegum fullyrðingum um, að tap sé á innanlandsflugi. Slíkar fullyrðingar tákna ekkert annað en, að Flugleiðir hafi ákveðið að gráta á d4 en ekki á einhverjum öðrum reit hins víðáttumikla skákborðs.
Jónas Kristjánsson
Dagblaðið
