Viðskiptabardagar eru því miður farnir að blossa upp milli vestrænna ríkja. Íslendingar hafa fengið að kenna á evrópskum verndaraðgerðum í japönskum stíl, svo sem Davíð Scheving Thorsteinsson upplýsti í Sviss í vetur á þingi Fríverzlunarsamtakanna EFTA.
Samhliða þessum verndaraðgerðum er í vaxandi mæli farið að bera á framboði vöru undir kostnaðarverði. Íslendingar hafa fengið að kenna á einum anga þessara vinnubragða, er austurlandavörur eru fluttar hingað á fölsuðum pappírum Fríverzlunarsamtakanna.
Vestur-Þjóðverjar eru minnugir kreppunnar og Hitlers og standa einna harðast gegn þessum vinnubrögðum, sem hljóta að leiða til tjóns fyrir alla. Verndaraðgerðir og undirboð eins kalla á hliðstæðar aðgerðir hinna, svo að um síðir sitja allir málsaðilar með sárt ennið.
Hin harða alþjóðlega samkeppni þvingar fyrirtæki til að bæta stöðugt reksturinn og leggja meiri framleiðni til þjóðarbúsins. Þess vegna er nauðsynlegt að efla fríverzlun milli ríkja. Þetta eru Vestur-Þjóðverjar nú að predika, en því miður ekki með nægilegum árangri.
Það má segja íslenzkum iðnrekendum og samtökum þeirra til hróss, að fríverzlun hefur átt stuðning þeirra í áratug. Aðildin að Fríverzlunarsamtökunum og samningurinn við Efnahagsbandalagið hafa líka gert íslenzkan iðnað öflugri á þessum áratug. Hann er ekki lengur sama viðkvæma stofublómið og áður.
Ekki er samt nóg að fagna því, er margar greinar iðnaðar eru farnar að standa sig í harðri alþjóðlegri samkeppni. Ýmsar blikur eru á lofti, sem stjórnvöld verða að átta sig á, svo að innlendur iðnaður sprengi sig ekki á trimmi samkeppninnar.
Mesti vandinn er sá, að þrjár ríkisstjórnir í röð hafa ekki efnt að fullu þau loforð, sem gefin voru, þegar innlendum iðnaði var á sínum tíma varpað út í hringiðu alþjóðlegrar samkeppni.
Iðnaðurinn býr enn við lakari kjör en samkeppnisiðnaður annarra landa. Raforka er dýrari í smásölu hér en í nágrannalöndunum. Opinber gjöld á iðnað eru fleiri og hærri hér en í öðrum löndum. Og enn eru tollar lagðir á sum aðföng iðnaðarins.
Þar á ofan nýtur iðnaðurinn enn ekki jafnréttis á við sjávarútveg og landbúnað, þótt bilið hafi minnkað. Lánsfjárhæðir eru lægri og lánakjör verri. Launaskattur og aðstöðugjöld eru hærri. Í rauninni hefur í áratug ekkert verið gert til að láta fjármagn þjóðarinnar finna sjálft arðbærustu viðfangsefnin.
Vegna vanefnda stjórnvalda á ýmsum slíkum sviðum er nú nauðsynlegt að verða við tilmælum samtaka iðnrekenda um tveggja ára lengingu á aðlögunartíma iðnaðarins gagnvart erlendri samkeppni. Þessi ósk er í hæsta máta hófsamleg og felur ekki í sér minnsta fráhvarf frá stefnu fríverzlunar.
Iðnaðurinn hefur á einum áratug breytzt úr stofublómi í harðgerða útijurt. Slík breyting getur ekki gerzt í einu vetfangi, því að þá er voðinn vís. Um þessar mundir er hætta á ferðum, sem stjórnvöld verða að taka tillit til. Nokkur lenging á aðlögunartíma getur ráðið úrslitum um framtíð iðnaðarins og um leið framtíð ört vaxandi þjóðar.
Jónas Kristjánsson
Dagblaðið
