Athyglisvert er, að Bolle, sjávarútvegsráðherra Noregs, fagnar “stuðningi Íslands” við 200 mílna efnahagslögsögu Norðmanna við Jan Mayen, einmitt þegar Íslendingar, aðrir en Benedikt Gröndal, hafa ótæpilega lýst andstöðu við slíka lögsögu.
Orð Bolle heyrðum við í sjónvarpinu á sunnudaginn. Sennilega hafa íslenzkir flokksbræður hans í ráðherrastólum gefið honum rangar upplýsingar um viðhorf Íslendinga. Sýnir þetta, hversu hættulegur einleikur Benedikts Gröndal hefur verið málstað Íslands.
Nokkrum dögum áður hafði Gunnar G. Schram, prófessor og þjóðréttarfræðingur, sagt í ágætri blaðagrein: “Standa ber fast gegn þeim ráðagerðum Norðmanna að lýsa yfir efnahagslögsögu við Jan Mayen.” Þessu hinu sama hefur margsinnis verið haldið fram í Dagblaðinu að undanförnu.
Gunnar bendir á, að á hafréttarráðstefnunni sé mjög deilt um rétt til 200 mílna efnahagslögsögu við smáeyjar án fastrar búsetu. Ennfremur, að útfærsla við Jan Mayen mundi skerða landgrunn og hafsbotnsréttindi Íslendinga, þar sem viðtækt samkomulag sé á ráðstefnunni um 260-350 mílna hafsbotnslögsögu.
Benedikt Gröndal er óstöðvandi í mistökunum. Í nýlegu blaðaviðtali vegur hann að rétti Íslendinga til að nota Kolbeinsey og Hvalbak sem grunnlínupunkta. Það er að sjálfsögðu óvinafagnaður að draga þau sker inn í Jan Mayen málið. Enginn veit, hvað verður Norðmönnum að hálmstrái.
Sem betur fer verður afstöðu Jan Mayen og Noregs annars vegar og skerja þessara og Íslands hins vegar ekki líkt saman. Kolbeinsey og Hvalbakur eru undan ströndum Íslands og á landgrunni þess. Jan Mayen er hins vegar langt frá Noregi og aðskilið með 3500 metra dýpi frá landgrunni hans.
Í fyrrnefndri grein segir Gunnar, að Ísland eigi að líkum hafsbotninn umhverfis Jan Mayen og þar að auki rétt til fiskverndaraðgerða í hafinu umhverfis Jan Mayen. Sá réttur kemur við loðnuveiðum Norðmanna þar um slóðir, því að ofveiði af þeirra hálfu væri þjóðréttarbrot, að matí Gunnars.
Þessi langtímasjónarmið eru orðin hin íslenzku sjónarmið. Löngu eru dauðar óttaslegnar tillögur Vísis og ráðherra Alþýðuflokksins um skyndisamninga við Norðmenn um norska efnahagslögsögu við Jan Mayen gegn takmörkun loðnuveiða við 90.000 lestir.
Í raun munu Norðmenn veiða nálægt 120.000 lestum. Munurinn er ekki mikill herkostnaður okkar miðað við hina miklu framtíðarhagsmuni, sem eru í húfi. Við gerðum auðvitað rétt í að neita að láta kúga okkur með ofveiðihótunum.
Frammistaða norskra stjórnvalda í loðnumálinu er einkar fróðleg. Fyrst segja þau, að semja verði strax um norska lögsögu, því að Rússar ætli að hirða loðnuna. Síðan segja þau, að semja verði strax, því að Norðmenn hirði sjálfir loðnuna. Þá tilkynna þau upphafsdag norskra loðnuveiða, en segjast samt ekki geta dagsett enda þeirra.
Svo segja norsk stjórnvöld, að skipin verði að hætta veiðum ákveðinn dag. Skömmu síðar segja þau, að endapunktinum sé frestað, þar sem veiðibannið samrýmist ekki norskum lögum. Loks setja þau nýjan lokadag, þegar skipin eru hvort sem er sum hver farin til Barentshafs.
Kjartan Jóhannsson sjávarútvegsráðherra hefur harðlega mótmælt þeim töfum, sem orðið hafa á norsku loðnuveiðibanni og leitt hafa til veiði umfram 90.000 tonn. Þessum mótmælum þarf svo að fylgja vel eftir, þegar viðræður hefjast að nýju við Norðmenn.
Jónas Kristjánsson
Dagblaðið
