Póst- og símamálastjóri varð harla feginn, þegar hann frétti af Suður-Ameríkuríki, sem hafði látið leggja neðansjávarkapal nýlega. Tjáði hann þjóðinni, að slíkir kaplar væru engan veginn úreltir. Í sambandsleysinu við útlönd, sem ríkt hefur undanfarna daga, hafa þessar upplýsingar vafalaust fengið þann hljómgrunn, sem þær ei ga skilið.
Samningur Íslands og Stóra norræna ritsímafélagsins um hina slitnu sæsímastrengi hefur nú verið birtur í Dagblaðinu. Þar kemur fram, að Stóra norræna ber ábyrgð á afköstum strengjanna og skal leggja nýja á eigin kostnað, ef þeirra er þörf. Ennfremur kemur fram, að Ísland getur sloppið úr aldarfjórðungs spennitreyju Stóra norræna, ef fyrirtækið stendur ekki við skuldbindingar sínar.
Af þessu er ekki ljóst, á hverju Stóra norræna byggir þá kröfu sína, að Ísland greiði hluta af þeim kapli, sem það hyggst nú leggja frá Færeyjum til Íslands. Jafngildir þetta ekki því, að Stóra norræna vilji ekki standa við sitt og að Ísland geti sloppið frá samningnum við það? Gott væri ef þetta atriði væri skoðað sérstaklega.
Mikil leynd hvílir yfir álitsgerð lögfræðings á réttarstöðu Íslands gagnvart Stóra norræna. Hingað til hafa verið á kreiki grunsemdir um, að þögnin byggðist á því, að álitsgerðin hafi leitt í ljós, að Stóra norræna hafi haft Ísland að fífli í hinum margumrædda samningi.
Nú segir ráðuneytíð hins vegar, að álitsgerð þessi sé leynileg, þar sem hún sé vopn gegn Stóra norræna í þeim samningum, sem nú er verið að taka upp um, að Ísland geti fengið sér jarðstöð sem fyrst, þrátt fyrir samninginn við Stóra norræna. Vonandi er þessi skýring rétt.
Fróðir menn hafa rakið í einstökum atríðum, að jarðstöð yrði hagkvæmari í rekstri en sæstrengur og að hún leyfi ýmsar nýjar tegundir fjarskipta. Hin gamla kenning um, að jarðstöð sé of dýr fyrir okkur, virðist vera endanlega fallin.
Þótt póst- og símamálastjóri lofi neðansjávarkapla, eru notendur þjónustu hans engan veginn ánægðir, ekki einu sinni, þegar þessir strengir eru í lagi. Ísland er langt á eftir öðrum löndum í fjarskiptum, ekki sízt í fjarskiptum við útlönd.
Telexþjónusta er stjarnfræðilega dýr hér á landi í samanburði við útlönd. Vegna þessa er hið hentuga tæki allt of lítið notað hér á landi og nær ekkert í fjarskiptum innanlands. Ennfremur er Ísland ekki enn í sjálfvirku símasambandi við útlönd. Er ástæða til að vona, að jarðstöð geti veitt Íslendingum þessi þægindi á sómasamlegu verði.
Fjarskipti eru ein mikilvægasta grein samgangna. Þróun fjarskipta hefur mikil áhrif á þróun efnahags. Því fullkomnari, sem fjarskipti verða, þeim mun greiðlegar gengur kaup og sala á vörum og þjónustu, auk þess sem dýr ferðalög verða síður nauðsynleg. Þróun fjarskipta gerir upplýsingaöflun einnig betri og brýtur múra einangrunar.
Póst- og símamálastjóri Íslands er aftarlega á merinni í samanburði við hliðstæðar stofnanir erlendis. Vonandi leiða umræðurnar um jarðstöðina til þess, að nú verði af alefli reynt að bæta úr ástandinu.
Jónas Kristjánsson
Dagblaðið
